Jak liczymy promile: metodologia kalkulatora

1. Ile czystego alkoholu wypito?

Dla każdego napoju liczymy masę czystego alkoholu według wzoru: objętość w mililitrach × moc w procentach ÷ 100 × 0,789 g/ml. Liczba 0,789 g/ml to gęstość alkoholu etylowego w temperaturze 20 °C (według PubChem: 0,7893 g/cm³). Przykład: 500 ml napoju o mocy 5% to 500 × 0,05 × 0,789 ≈ 19,7 g alkoholu.

2. Szczytowe stężenie: wzór Widmarka

Szacowane stężenie alkoholu we krwi w promilach to: gramy alkoholu ÷ (masa ciała w kg × r). Współczynnik r opisuje, jak alkohol rozkłada się w organizmie. Przyjmujemy r = 0,70 dla mężczyzn i r = 0,60 dla kobiet. To średnie wartości z badań z udziałem 173 mężczyzn i 63 kobiet (Maskell, Jones i in., Forensic Science International, 2019). Sam Widmark podawał 0,68 i 0,55.

Przykład: 19,7 g alkoholu u mężczyzny ważącego 80 kg daje 19,7 ÷ (80 × 0,70) ≈ 0,36‰ w szczycie. Kalkulator zakłada, że cały wpisany alkohol został wypity naraz, a szczyt stężenia przypada około 30 minut po rozpoczęciu picia. Wynik zaokrąglamy w górę do 0,01‰.

3. Spadek stężenia w czasie

Po szczycie stężenie spada równomiernie o 0,15‰ na godzinę. To w przybliżeniu 15 mg alkoholu na 100 ml krwi na godzinę, czyli wartość, którą przegląd badań (Jones, Forensic Science International, 2010) wskazuje jako dobrą średnią dla osób pijących umiarkowanie. Ten sam przegląd podaje zakres od 10 do 35 mg/100 ml na godzinę, dlatego kalkulator pokazuje też wariant ostrożny: 0,10‰ na godzinę, czyli dolną granicę tego zakresu. Wykres na stronie kalkulatora pokazuje właśnie wariant ostrożny.

Czas zejścia poniżej 0,2‰ i powrotu do 0,0‰ liczymy od szczytu: (szczytowe stężenie − próg) ÷ tempo spadku. Tempo usuwania alkoholu różni się u poszczególnych osób (NHS). Według NIAAA kawa ani prysznic nie przyspieszają powrotu do formy po alkoholu, potrzebny jest czas.

4. Progi prawne

Kalkulator porównuje szczytowy wynik z progami określonymi w art. 46 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi:

• stan po użyciu alkoholu: od 0,2‰ do 0,5‰ we krwi albo od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza (art. 46 ust. 2),
• stan nietrzeźwości: powyżej 0,5‰ we krwi albo powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza (art. 46 ust. 3).

Te same wartości dla stanu nietrzeźwości podaje art. 115 § 16 Kodeksu karnego. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu to wykroczenie (art. 87 Kodeksu wykroczeń), a w stanie nietrzeźwości – przestępstwo (art. 178a Kodeksu karnego). Kalkulator pokazuje szacowane stężenie alkoholu we krwi, a nie wynik w wydychanym powietrzu.

5. Ograniczenia

• To uproszczony model z uśrednionymi współczynnikami.
• Nie uwzględnia indywidualnych czynników, takich jak stan zdrowia, przyjmowane leki, zmęczenie czy posiłki, ani tempa picia (zakłada, że cały alkohol został wypity naraz).
• Wynik nie jest pomiarem ani dowodem i nie zastąpi alkomatu. Nigdy nie oznacza, że wolno prowadzić.