Kac: co naprawdę pomaga, a co jest mitem

Skąd się bierze kac

Kac to zespół objawów, które pojawiają się po wypiciu zbyt dużej ilości alkoholu. Amerykański Narodowy Instytut ds. Nadużywania Alkoholu i Alkoholizmu (NIAAA) wymienia m.in. zmęczenie, osłabienie, pragnienie, ból głowy i mięśni, nudności, ból brzucha, zawroty głowy, nadwrażliwość na światło i dźwięk, niepokój i rozdrażnienie. U każdego kac przebiega inaczej i trudno przewidzieć, po jakiej ilości alkoholu się pojawi.

Składa się na niego kilka zjawisk naraz:

• odwodnienie: alkohol zwiększa ilość wydalanego moczu, co sprzyja pragnieniu, zmęczeniu i bólowi głowy,
• gorszy sen: po alkoholu łatwiej zasnąć, ale sen jest przerywany, a budzimy się wcześniej,
• podrażniony żołądek: alkohol podrażnia błonę śluzową żołądka i zwiększa wydzielanie kwasu, stąd nudności,
• stan zapalny: alkohol nasila stany zapalne w organizmie, co może pogarszać ogólne samopoczucie,
• aldehyd octowy: przy rozkładzie alkoholu, głównie w wątrobie, powstaje ten toksyczny związek,
• „mini-odstawienie”: gdy alkohol przestaje działać, można czuć większy niepokój niż przed piciem.

Według NIAAA objawy są najsilniejsze, gdy stężenie alkoholu we krwi spada mniej więcej do zera, i mogą trwać 24 godziny lub dłużej.

Co może złagodzić objawy

Najpierw uczciwie: według NIAAA żaden z popularnych sposobów na kaca nie ma naukowego potwierdzenia skuteczności. Organizm potrzebuje czasu, żeby pozbyć się produktów rozkładu alkoholu, nawodnić się i wrócić do równowagi. Poniższe metody nie leczą kaca, ale mogą sprawić, że ten czas będzie mniej uciążliwy.

Woda

Odwodnienie odpowiada za wiele objawów kaca, dlatego pij wodę, najlepiej jeszcze przed snem. Serwis NHS Keeping Well radzi postawić szklankę wody przy łóżku, żeby pić małymi łykami, jeśli obudzisz się w nocy.

Odpoczynek

Sen po alkoholu jest przerywany, więc następnego dnia daj sobie czas na odpoczynek. Nie planuj na ten dzień jazdy samochodem ani zadań wymagających pełnej koncentracji.

Lekki posiłek

Podrażniony żołądek lepiej znosi delikatne jedzenie. NHS Keeping Well poleca np. lekki bulion warzywny, który łatwo strawić. Napoje z elektrolitami albo kroplówki „na kaca” nie są potrzebne: według NIAAA badania nie wykazały, żeby uzupełnianie elektrolitów zmniejszało nasilenie kaca, a u większości osób organizm szybko sam przywraca równowagę.

Ostrożnie z lekami przeciwbólowymi

NIAAA ostrzega, że połączenie alkoholu z paracetamolem może być toksyczne dla wątroby. Z kolei kwas acetylosalicylowy i ibuprofen, podobnie jak alkohol, mogą podrażniać błonę śluzową żołądka. Zanim po alkoholu sięgniesz po jakikolwiek lek, zapytaj farmaceutę lub lekarza, zwłaszcza jeśli chorujesz przewlekle albo przyjmujesz inne leki.

Popularne mity

Mit: „klin” pomaga

Fakt: kolejna porcja alkoholu rano może na chwilę stłumić część objawów, ale według NIAAA może też nasilić i przedłużyć złe samopoczucie. NHS Keeping Well dodaje, że w ten sposób tylko odsuwasz objawy w czasie, a picie rano to ryzykowny nawyk. Silną potrzebę napicia się zaraz po przebudzeniu NHS wymienia wśród sygnałów problemu z alkoholem. Jeśli łapiesz się na tym, porozmawiaj z lekarzem.

Mit: kawa albo zimny prysznic stawiają na nogi

Fakt: kawa może rozbudzić, a prysznic odświeżyć, ale żadne z nich nie leczy kaca ani nie przyspiesza trzeźwienia. Według NIAAA nie da się przyspieszyć powrotu mózgu do formy po alkoholu, potrzebny jest czas. Przy zatruciu alkoholem NHS wręcz odradza podawanie kawy i wkładanie kogoś pod zimny prysznic.

Mit: liczy się rodzaj albo kolejność alkoholu

Fakt: według NIAAA im więcej alkoholu, tym zwykle cięższy kac, niezależnie od tego, jaki to alkohol i w jakiej kolejności był pity. Żaden rodzaj alkoholu nie chroni przed kacem.

Mit: istnieje cudowny sposób na kaca

Fakt: w internecie krąży mnóstwo „sprawdzonych” sposobów, ale według NIAAA żaden nie ma naukowego potwierdzenia. Jedyny pewny sposób to nie pić albo ograniczyć alkohol do minimum.

Kiedy to nie jest zwykły kac: dzwoń pod 112

Zatrucie alkoholem zagraża życiu. Może do niego dojść, gdy ktoś pije szybciej, niż organizm jest w stanie przetworzyć alkohol (NHS). Dzwoń pod 112, jeśli zauważysz u kogoś:

• splątanie, bełkotliwą mowę albo brak kontaktu,
• trudności z utrzymaniem przytomności albo jeśli nie da się tej osoby obudzić,
• wymioty,
• drgawki,
• wolny lub nieregularny oddech,
• bladą lub sinawą, zimną i lepką skórę,
• utratę przytomności.

Nie czekaj, aż pojawią się wszystkie objawy (NIAAA). Stężenie alkoholu we krwi może rosnąć nawet wtedy, gdy ktoś przestał już pić albo stracił przytomność, więc nie zakładaj, że „odeśpi”.

Następnym razem

• Najpewniejszy sposób na kaca to nie pić albo pić jak najmniej (NIAAA).
• Zaplanuj z góry, czy pijesz i jak wracasz do domu.
• Miej pod ręką napoje bezalkoholowe i zamawiaj je bez tłumaczenia się.
• Jeśli pijesz, nie rób tego na pusty żołądek i przeplataj alkohol wodą (NHS).
• Wprowadź dni bez alkoholu (NHS).

Więcej sposobów: Jak pić mniej. Praktyczne sposoby

Jeśli coraz trudniej ci ograniczyć picie albo sięgasz po alkohol, żeby poradzić sobie z porannym samopoczuciem, porozmawiaj z lekarzem lub zadzwoń pod numer 800 199 990 (Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia, bezpłatny, czynny codziennie w godz. 16.00–21.00).