Ktoś wypił za dużo. Jak pomóc?

Jak rozpoznać, że to już niebezpieczne

Do zatrucia alkoholem może dojść, gdy ktoś pije szybciej, niż organizm jest w stanie przetworzyć alkohol. To stan zagrożenia życia (NHS). Sygnały alarmowe według NHS i NIAAA to:

• splątanie, bełkotliwa mowa albo brak kontaktu,
• brak koordynacji: osoba nie może ustać na nogach, chodzić ani niczego utrzymać w rękach,
• trudności z utrzymaniem przytomności albo nie da się jej obudzić,
• wymioty,
• wolny lub nieregularny oddech,
• blada lub sinawa skóra (na ciemnej skórze łatwiej to zauważyć na wargach, dziąsłach i pod paznokciami),
• zimna, lepka skóra,
• drgawki,
• utrata przytomności.

Według NIAAA nie trzeba czekać, aż pojawią się wszystkie objawy. Stężenie alkoholu we krwi może dalej rosnąć, nawet gdy ktoś przestał pić albo zasnął, więc „niech się prześpi” to nie jest plan.

Prosta zasada: jeśli nie wiesz, czy ktoś „tylko przesadził”, czy to już zatrucie, zadzwoń pod 112 i opisz sytuację. Polska Rada Resuscytacji zaleca, żeby wzywać pomoc niezwłocznie, nawet jeśli nie masz pewności, czy jest potrzebna.

Kiedy dzwonić pod 112

Od razu, gdy podejrzewasz zatrucie alkoholem, ktoś ma drgawki, stracił przytomność albo przestał oddychać (NHS). Według wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji 2025, przetłumaczonych przez Polską Radę Resuscytacji, pogotowie trzeba wezwać do każdej nieprzytomnej osoby. Nie musisz najpierw sprawdzać oddechu.

• Włącz w telefonie tryb głośnomówiący, żeby mieć wolne ręce, i powiedz, gdzie jesteś i co się dzieje.
• Słuchaj poleceń dyspozytora. Jeśli nie wiesz, czy ktoś oddycha prawidłowo, dyspozytor ci pomoże.
• Jeśli osoba jest nieprzytomna i nie oddycha albo oddycha nieprawidłowo, np. wolno, ciężko albo z dyszeniem, trzeba rozpocząć resuscytację. Dyspozytor poprowadzi cię przez nią przez telefon.
• Jeśli jest was kilkoro, jedna osoba dzwoni, a reszta zostaje przy poszkodowanym.

Polska Rada Resuscytacji przypomina, że wykonując resuscytację, nie spowodujesz poważnych urazów, a nauczyć się jej może każdy. Najgorsze, co możesz zrobić, to nic nie robić.

Czego nie robić

• Nie zostawiaj tej osoby samej, nawet „na chwilę, żeby się przespała”. Może zakrztusić się wymiocinami albo przestać oddychać (NHS).
• Nie zostawiaj nieprzytomnej osoby leżącej na plecach. NHS i NIAAA zalecają ułożenie jej na boku, żeby nie zakrztusiła się wymiocinami.
• Nie podawaj kawy. Nie przyspiesza trzeźwienia, a NHS ostrzega, że przy zatruciu alkoholem może nasilać odwodnienie.
• Nie wkładaj jej pod zimny prysznic ani do wanny. Grozi to wychłodzeniem, upadkiem albo utratą przytomności w wodzie (NHS).
• Nie podawaj więcej alkoholu ani jedzenia (ryzyko zakrztuszenia) i nie prowokuj wymiotów (NHS).
• Nie pozwól jej prowadzić: ani samochodu, ani hulajnogi, ani roweru. Ty też nie wsiadaj do auta z kierowcą, który pił.

Zanim przyjedzie pomoc

NHS radzi: zostań przy tej osobie. Jeśli jest przytomna, posadź ją. Jeśli straciła przytomność, ale oddycha, ułóż ją w pozycji bezpiecznej, czyli na boku, i cały czas sprawdzaj, czy oddycha. Okryj ją kurtką albo kocem. Wodę podawaj tylko małymi łykami i tylko wtedy, gdy osoba jest przytomna, może przełykać i nie wymiotuje.

Według wytycznych ERC 2025 osobę ułożoną na boku trzeba stale obserwować: czy oddycha i czy reaguje. Jeśli jej stan się pogarsza, przestaje oddychać albo oddycha nieprawidłowo, trzeba ułożyć ją na plecach i w razie potrzeby rozpocząć resuscytację. Osoby po urazie, np. po upadku, nie układa się na boku. Powiedz o tym dyspozytorowi.

NIAAA zaleca przygotowanie informacji dla ratowników: ile alkoholu wypiła ta osoba, czy przyjęła inne substancje lub leki i co wiesz o jej zdrowiu.

Jak bezpiecznie odprowadzić kogoś do domu

Ktoś, kto „jakoś stoi”, ale jest wyraźnie pod wpływem alkoholu, wciąż potrzebuje opieki. WHO wymienia upadki i utonięcia wśród urazów związanych z alkoholem. Jeśli widzisz sygnały zatrucia, nie prowadź nikogo do domu, tylko dzwoń pod 112.

• Odprowadzać powinna osoba trzeźwa.
• Idź obok i w razie potrzeby podtrzymuj pod ramię.
• Wybieraj oświetlone, uczęszczane ulice. Omijaj wodę, tory i place budowy.
• Zamów taksówkę albo poproś o podwiezienie trzeźwego kierowcę.
• Miej naładowany telefon i daj komuś znać, dokąd idziecie.
• Nie zostawiaj tej osoby samej, dopóki nie masz pewności, że jest bezpieczna i że ktoś się nią zajmie. Jeśli jej stan budzi wątpliwości, zadzwoń pod 112.

Pomaganie znajomemu to nie donoszenie ani psucie zabawy. To zwykła troska o kogoś, kogo lubisz.

Przeczytaj też: Kac. Co naprawdę pomaga, a co jest mitem